การรถไฟแห่งประเทศไทย จัดประชุมกลุ่มย่อยครั้งที่ 2 รถไฟชานเมืองสายสีแดงเข้ม มหาชัย-วงเวียนใหญ่ สมุทรสาคร เผยที่ตั้งสถานีมหาชัยแห่งใหม่ ใกล้สี่แยกโรงพัก บริเวณถนนสุคนธวิท พร้อมอาคารจอดแล้วจร พบชาวมหาชัยหนุนคึกคัก ประธานหอการค้าฯ หวังฟื้นเศรษฐกิจนำพาการลงทุนและการใช้จ่ายในพื้นที่ อีกด้านกลุ่มอนุรักษ์เฮ เดินรถต่อช่วงมหาชัย-คอกควาย ส่งเสริมการท่องเที่ยว
เมื่อวันที่ 26 พ.ค. 2569 ที่หอประชุมเทศบาลนครสมุทรสาคร จ.สมุทรสาคร การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ได้จัดการประชุมกลุ่มย่อยเพื่อรับฟังความคิดเห็นต่อแนวคิดการพัฒนาเส้นทางและรูปแบบเบื้องต้นของโครงการ (กลุ่มย่อยครั้งที่ 2) ในโครงการระบบรถไฟชานเมืองสายสีแดงเข้ม ช่วงวงเวียนใหญ่-มหาชัย โดยมีนายชุมพล จันทร์จรัสวัฒนา นายกเทศมนตรีนครสมุทรสาคร เป็นประธานในพิธี สืบเนื่องมาจาก รฟท. ได้ว่าจ้างบริษัทที่ปรึกษาเพื่อทบทวนผลการศึกษาความเหมาะสม แบบรายละเอียด จัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม และจัดทำร่างเอกสารประกวดราคา ซึ่งได้มีการคัดเลือกแนวเส้นทางที่เหมาะสมและจัดทำรายละเอียดก่อนนำเสนอที่ประชุมกลุ่มย่อยดังกล่าว ก่อนการปัจฉิมนิเทศโครงการ
ในการประชุมดังกล่าวได้เปิดเผยจุดที่คาดว่าจะเป็นทำเลที่ตั้งของสถานีมหาชัยแห่งใหม่ ตั้งอยู่บนถนนเอกชัย ก่อนถึงสี่แยกโรงพัก บริเวณทางเข้าถนนสุคนธวิท มุ่งหน้าซอยดับเพลิงและวงเวียนน้ำพุ กับอพาร์ทเมนต์แห่งหนึ่ง ซึ่งด้านหลังจะเป็นที่ดินแปลงหนึ่ง ที่ทางโครงการฯ วางแผนที่จะทำอาคารจอดแล้วจร สำหรับจอดรถยนต์ของผู้ที่มาใช้บริการรถไฟฟ้า พร้อมทางเดินสกายวอล์กเชื่อมกับสถานีมหาชัย
ดร.วัชระ สัตยาประเสริฐ วิศวกรสำรวจ กล่าวว่า จากเดิมแนวเส้นทางที่จะคัดเลือกมีจำนวน 5 เส้นทาง โครงการฯ ได้คัดเลือกแนวเส้นทางที่ดีที่สุด มีสถานีทั้งหมด 19 สถานี โดยช่วงหัวลำโพง-วงเวียนใหญ่ เป็นการศึกษาความเหมาะสม เพราะรูปแบบที่ยุ่งยากพอสมควรและเป็นการก่อสร้างระดับใต้ดิน มีสถานีใต้ดิน 2 สถานี ได้แก่ หัวลำโพง และคลองสาน ส่วนการออกแบบรายละเอียดจะเป็นช่วงวงเวียนใหญ่-มหาชัยเป็นหลัก เมื่อแล้วเสร็จสามารถยื่นขออนุมัติก่อสร้างได้ ซึ่งต้องผ่านกระบวนการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) ก่อน หลังจากนั้นยื่นต่อคณะรัฐมนตรีเพื่อขออนุมัติโครงการ
แนวเส้นทางในช่วงต้น วงเวียนใหญ่ถึงจอมทอง มีการใช้พื้นที่แน่นหนามาก จากนั้นช่วงจอมทองถึงรางโพธิ์ มีการใช้พื้นที่เบาบางลงแต่ยังแน่นปานกลาง ส่วนช่วงรางโพธิ์-คอกควาย ซึ่งจะเปลี่ยนชื่อเป็นสถานีคอกกระบือ ตามหลักการตั้งชื่อสถานีรถไฟของกรมการขนส่งทางราง การใช้พื้นที่จะค่อนข้างเบาบาง กระบวนการศึกษาผลกระทบก็จะเล็กน้อย จากการลงพื้นที่พบว่าได้รับเสียงตอบรับที่ดี ส่วนปลายทางช่วงคอกกระบือถึงมหาชัย 6 กิโลเมตร วางแนวเส้นทางบนถนนเอกชัย เนื่องจากมีจำนวนช่องจราจร ไหล่ทาง และเกาะกลางถนนเพียงพอที่จะวางโครงสร้างสถานีซึ่งอยู่กลางถนน ความสูงอยู่ที่ 17 เมตร
โครงการฯ พยายามวางแนวเส้นทางเข้าไปในเขตทางรถไฟตลอดสาย แทบจะไม่มีผลกระทบ ซึ่งทางรถไฟช่วงต้นทางมีความกว้าง 14 เมตร วางรางได้ทางเดียว หากขยายรางระดับดินออกไป จะต้องเวนคืนตลอดทางเพราะต้องใช้พื้นที่กว้างมาก ส่วนข้อเสนอให้คงทางรถไฟเดิมนั้น เนื่องจากเขตทางรถไฟแตกต่างจากที่อื่นเพราะติดชุมชนหนาแน่น จึงมีแนวคิดทำทางรถไฟยกระดับให้ด้านล่างนั้นโล่ง และจะทำถนนหรือทางบริการให้ นอกจากจะได้ทางรถไฟแล้วยังได้ถนนอีกด้วย ส่วนการเก็บทางรถไฟเดิมนั้นต้องเวนคืนเพราะพื้นที่ไม่พอ จึงจำเป็นต้องเสนอว่าให้ยกเลิกทางรถไฟเก่า แต่ระบบรถไฟยังอยู่ ส่วนถนนเอกชัยจะมีเสาอยู่ตรงกลาง ด้านบนคือทางรถไฟฟ้า ด้านล่างคือถนนเหมือนรถไฟฟ้าบีทีเอส รถสัญจรได้ปกติ ซึ่งได้ออกแบบขนาดโครงสร้างสถานีให้ได้รับผลกระทบน้อยที่สุด
สำหรับแนวเส้นทางเริ่มต้นจากสถานีวงเวียนใหญ่ ต้องปรับระดับให้ต่ำลง เนื่องจากใกล้เขตอนุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และมีรถไฟฟ้าสายสีม่วง สถานีวงเวียนใหญ่ตั้งอยู่ จะมีพฤติกรรมการใช้งานเพิ่มขึ้นมา ถัดมาสถานีตลาดพลู ติดกับถนนรัชดาภิเษก จากนั้นจะเป็นสถานีวุฒากาศ ใกล้กับรถไฟฟ้าบีทีเอส สถานีวุฒากาศ ซึ่งมีผู้ใช้บริการหนาแน่น จากนั้นจะเป็นสถานีจอมทอง สถานีวัดสิงห์ทำรางเพิ่ม ความกว้าง 32 เมตร สถานีบางบอนจะเป็นสถานีชานชาลากลาง สถานีการเคหะจะเปลี่ยนชื่อเป็นสถานีเคหะธนบุรี เพื่อไม่ให้ซ้ำกับสถานีการเคหะ ใกล้ถนนที่เชื่อมต่อได้ง่าย ส่วนตั้งแต่สถานีรางโพธิ์ แม้เขตทางกว้าง มีการใช้พื้นที่้เบาบาง แต่มีปัญหาถนนเข้าไปยังสถานีแคบ ชุมชนเสนอว่าให้ทำทางบริการ จึงกำหนดทางบริการตั้งแต่สถานีเคหะธนบุรี ถึงซอยเอกชัย 131
สถานีทุ่งสีทองจะมีทางแยกไปยังศูนย์ซ่อมบำรุงบางน้ำจืด สถานีบางน้ำจืดอยู่ตำแหน่งเดียวกับศูนย์ซ่อมบำรุงบางน้ำจืด ผ่านสถานีคอกกระบือ จากนั้นอีก 3 กิโลเมตรจะเบี่ยงไปยังถนนเอกชัย มีที่ดินหลายแปลงไม่ได้มีการพัฒนาเชิงโครงสร้าง จึงวางสถานีขึ้นมาใหม่ ใช่ชื่อว่า สถานีเมืองใหม่ ใกล้กับหมู่บ้านมหาชัยเมืองใหม่ โดยจะทำถนนเข้าสู่สถานีไว้ให้ โดยเวนคืนพื้นที่ประมาณ 2 เมตร จากนั้นเลยไปอีก 2 กิโลเมตร จะเป็นสถานีเอกชัย หลังจากนั้นจะเป็นปลายทางสถานีมหาชัย ซึ่งจะมีการก่อสร้างอาคารจอดแล้วจรด้านหลังสบาย สบาย อพาร์ทเมนท์ ซึ่งจะเวนคืนบริเวณทางเข้าอาคารจอดแล้วจร
โครงการนี้จากการรับฟังความคิดเห็นได้มีการแก้ไขอย่างจริงจัง ได้ข้อมูลอะไรเอาไปคิดหมด แต่ทำทั้งหมดไม่ได้ เพราะข้อเสนอมีเป็นพันข้อ ส่วนใหญ่ขัดแย้งกันเอง คนหนึ่งอยากได้อย่างหนึ่ง อีกคนหนึ่งอยากได้อีกอย่างหนึ่ง จึงต้องดูอย่างละเอียด ปรับลดพื้นที่ ทำอย่างไรสามารถเดินรถได้โดยกระทบประชาชนน้อยที่สุด ส่วนชื่อสถานีมีการปรับเยอะ เช่น สถานีตากสินเปลี่ยนเป็นสถานีวุฒากาศ สถานีคอกควายเปลี่ยนเป็นสถานีคอกกระบือ ตามชื่อตำบลที่เปลี่ยนมานานกว่า 30 ปี ส่วนสถานีเอกชัยเดิมเคยตั้งชื่อสถานีมานะชัย เพราะมีสะพานมานะชัยอยู่ แต่ชุมชนไม่รู้จัก จึงกลับไปเปลี่ยนชื่อเดิม
ส่วนข้อเสนอชุมชนแจ้งว่า ถ้าไม่ใช้ทางรถไฟช่วงคอกควาย-มหาชัย ขอเก็บไว้ได้หรือไม่ อยากให้เดินรถต่อไปเพื่ออนุรักษ์ไว้ ได้มีการพูดคุยกับการรถไฟฯ เพื่อขอให้เป็นเส้นทางอนุรักษ์เพื่อการท่องเที่ยว การใช้งานของชุมชนเดิม แม้จะไม่ใช่กระบวนการของสายสีแดงเข้ม แต่จากการหารือกับการรถไฟฯ พบว่าเห็นด้วย และสามารถทำได้เองโดยไม่ต้องขอสภาพัฒน์ฯ โดยเดินรถรับ-ส่ง 5 จุด ได้แก่ สถานีมหาชัย ที่หยุดรถนิคมรถไฟ ที่หยุดรถเดิมบาง ที่หยุดรถบ้านขอม ถึงสถานีคอกกระบือ ซึ่งสามารถดูแลง่าย มีความปลอดภัย ซึ่งการรถไฟฯ ตอบรับในเบื้องต้น และโครงการนี้บันทึกในรายงานแล้ว
ด้าน ดร.พิเศษ เสนาวงษ์ ผู้ชำนาญการด้านสิ่งแวดล้อม กล่าวว่า รูปแบบสถานีเป็นตอม่อสูงขึ้นไป รถไฟอยู่ด้านบน ความสูงโดยเฉลี่ยประมาณ 17 เมตร ขึ้นอยู่กับทำเล ระยะห่างตอม่ออยู่ที่ 30 เมตร ไม่มีจุดตัดเสมอระดับ ส่วนช่วงสถานีเอกชัยและมหาชัยจะเป็นสถานี 2 ชั้น โดยชั้น 2 เป็นชั้นจำหน่ายตั๋วโดยสาร ห้องเครื่อง ส่วนชั้น 3 เป็นชานชาลา โดยความกว้างของสถานีเอกชัยและสถานีมหาชัยอยู่ที่ 23 เมตร อยู่บนถนนเอกชัย แต่สถานีมหาชัยมีขนาดยาวขึ้น เป็น 214 เมตร เพื่อรองรับขบวนรถที่จะไปยังสถานีปากท่อ จ.ราชบุรีในอนาคต พยายามใช้พื้นที่เกาะกลางอย่างจำกัด อาจจะมีผลกระทบบ้างในการทำบันไดเข้าสถานีส่วนมาตรการลดผลกระทบจากการก่อสร้าง โดยเฉพาะเรื่องความปลอดภัย มีการทำประกันภัยทุกจุด เมื่อเกิดผลกระทบ เช่น อาคารร้าว อาคารทรุด จะมีการประกันภัยโดยจัดการซ่อมก่อน ทดแทนเยียวยาก่อน
ส่วนการเวนคืนพื้นที่บางส่วน เช่น ช่วงทางโค้งสถานีเมืองใหม่ และอาคารจอดแล้วจร สถานีมหาชัย จะใช้กลไกพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2562 ซึ่งเป็นกฎหมายใหม่ เปิดโอกาสตกลงซื้อขายก่อน ภายใน 180 วัน โดยนำราคาตลาด ณ ปีที่จะทำโครงการ ราคาประเมินที่ราชการกำหนด และราคาประเมินทุนทรัพย์ในการทำนิติกรรม เพื่อหาค่าเฉลี่ย ถ้าต่ำกว่าราคาตลาดให้ใช่ราคาตลาด แต่ถ้าราคาเฉลี่ยสูงกว่าราคาตลาด ให้ใช้ราคาเฉลี่ย ซึ่งจะมีคณะกรรมการดูรายละเอียดเพิ่ม หากตกลงซื้อขายแต่แรกจะได้เงินเพิ่มอีก 2% และการรถไฟฯ ต้องจ่ายค่าธรรมเนียมโอนที่ดินทั้งหมด นอกจากนี้ ยังมีค่าสิ่งปลูกสร้างหากต้องทุบอาคาร ในปีที่มีการก่อสร้าง และค่าเสียโอกาสเป็นค่าตอบแทนในปีที่มีการดำเนินการ แต่หากไม่ตกลงขายจะมีการเวนคืนที่ดิน
ด้านการอภิปรายและรับฟังความคิดเห็น พบว่าชาวบ้านที่รับฟังส่วนใหญ่เห็นด้วยกับโครงการ แม้จะมีส่วนหนึ่งที่ไม่เห็นด้วยกับก็ตาม เช่น ตัวแทนคณะกลุ่มอนุรักษ์รถไฟสายมหาชัย-วงเวียนใหญ่ ที่เคยเสนอให้คงการเดินรถ จากที่หยุดรถคอกควาย ถึงสถานีมหาชัย ซึ่งการรถไฟฯ เห็นชอบในเบื้องต้นนั้น ขอบคุณที่นำข้อเสนอของประชาชนไปคุยและเป็นประโยชน์ต่อชาวมหาชัย แม้จะไม่เห็นด้วยและอยากให้อนุรักษ์รถไฟเดิมเอาไว้ ตอนนี้มีรถเมล์ติดแอร์แล้ว รถไฟสายมหาชัยเป็นรถไฟสายประวัติศาสตร์ ตนเป็นคนแก่แล้วอยากจะขออนุรักษ์ไว้ และเห็นว่ารถไฟฟ้าขาดทุนทุกสาย ขณะเดียวกัน ยังมีเจ้าของที่ดิน 2 ราย ที่ได้รับผลกระทบกังวลถึงการเวนคืนที่ดิน เสนอให้ใช้ทางเข้าออกอาคารจอดแล้วจร สถานีมหาชัยคนละทาง และปรับแนวเส้นทางบริเวณสถานีเมืองใหม่ เนื่องจากทางโค้งก่อนถึงสถานีเมืองใหม่ กินพื้นที่หน้ากว้างที่ดินของตน 140 เมตร
นายนคร หาญไกรวิไลย์ ประธานหอการค้าจังหวัดสมุทรสาคร กล่าวว่า เห็นด้วยที่จังหวัดสมุทรสาครจะมีรถไฟฟ้าเข้ามา อย่างน้อยคาดหวังว่าการเดินทางจากกรุงเทพฯ จะเข้ามาที่สมุทรสาครมากขึ้น เพราะปัจจุบันเศรษฐกิจซบเซา ซึ่งคาดหวังว่ารถไฟฟ้าเส้นนี้จะนำพาการลงทุนต่างๆ และการใช้จ่ายในจังหวัด เดินทางได้สะดวกขึ้น อย่างไรก็ตาม มีข้อกังวลเรื่องค่าโดยสารอยากให้ยืนราคาเดิม 10-15 ปี เพราะมูลค่าโครงการค่อนข้างสูง ส่วนแผนการก่อสร้าง ที่ผ่านมาถนนพระรามที่ 2 มีการใช้ผู้รับเหมาช่วง (ซับคอนแทรค) หากการก่อสร้างรถไฟฟ้าใช้เวลา 4 ปี ก็อยากให้เสร็จทันเวลา ส่วนสถานีมหาชัย ในช่วงการก่อสร้างจะมีมาตรการป้องกัน แต่เมื่อการก่อสร้างสถานีใช้ 2 ช่องจราจร ไม่แน่ใจว่าจะเหลือช่องจราจรขนาดไหน เพราะเป็นจุดแออัดของจังหวัด และเสนอให้เทศบาลนครสมุทรสาคร เดินรถโดยสารสาธารณะเชื่อมต่อกับสถานีรถไฟฟ้า
นายพอพล พูลละออ ชาวตำบลโกรกกราก กล่าวว่า ตนอยากจะมีรถไฟฟ้ามาที่มหาชัย ตนอายุ 68 ปี ฝันมาตลอดว่าเมื่อไหร่จะมีรถไฟฟ้า อย่าให้เมกะโปรเจกต์ตรงนี้ต้องตกไป เพราะที่ผ่านมาได้มาอย่างเดียว คือ ถนนพระรามที่ 2 ตนสนับสนุนการมีรถไฟฟ้าและการมีส่วนร่วม บ้านเมืองจะพัฒนาต้องพัฒนาทางราง ปริมณฑลอย่างจังหวัดปทุมธานี คูคต สมุทรปราการ มีกันหมดแล้ว สมุทรสาครใกล้เกลือกินด่าง เรื่องการอนุรักษ์รถไฟเดิมก็ดี อยากให้การรถไฟฯ ออกแบบสถานีอนุรักษ์อย่าให้ชุลมุนวุ่นวาย ให้มีภาพลักษณ์ที่สวยงาม
ปัจจุบันมีรถไฟให้บริการ 34 ขบวน ตนอยากจะมีรถไฟฟ้า เพราะรถไฟดีเซลรางปัจจุบันเป็นรถใช้น้ำมันสันดาป เวลาติดเครื่องเกิดเขม่า เราต้องการน้ำฝนสะอาด อากาศบริสุทธิ์ จึงต้องมีรถไฟฟ้า ส่วนผลกระทบไม่มีใครได้ 100% ไม่มีใครเสีย 100% แต่คนที่ได้คือทายาทรุ่นต่อไป รถเมล์วิ่งจริงมีใครขึ้น ป้ายรถเมล์ก็ไม่มี จึงไม่มีใครใช้บริการ แต่รถไฟฟ้านั้นมีคนใช้บริการแน่นอน ช่วงชีวิตของตนจะพยายามหายใจและใช้รถไฟไว้ ตนเชื่อมั่นในผู้ออกแบบ มั่นใจว่าได้ทำมาอย่างดีที่สุดแล้ว ทำอย่างไรให้รถไฟฟ้ามาถึงอย่างมีประสิทธิภาพ จากมหาชัยไปรังสิตขับรถใช้เวลา 3-4 ชั่วโมง แต่ถ้ามีรถไฟฟ้าจะใช้เวลาเร็วกว่า
ด้านประชาชนชาวสมุทรสาครรายหนึ่ง กล่าวว่า ลูกตนอายุ 7 ขวบ อยากนั่งรถไฟฟ้าไปเรียนกรุงเทพฯ ไม่อยากนั่งรถตู้ สมัยก่อนตนนั่งรถตู้และรถเมล์ไปโรงเรียน ลำบากมาก อยากได้เมกะโปรเจกต์นี้ แน่นอนมีผลกระทบ ทุกอย่างมีข้อดีข้อเสียอยู่แล้ว คนที่ถูกเวนคืนก็เห็นใจ ตนจะโดนหรือเปล่าก็ไม่รู้ แต่เพื่อลูกตนก็ยอม ช่วงการก่อสร้างมีปัญหารถติดแน่นอน บ้านตนอยู่ใกล้ตลาดทะเลไทยรถติดมาก และจะมีถนนเอกชัยซึ่งเป็นถนนสายหลัก บริเวณสถานีมหาชัย บางซอยมีรถใช้เยอะ รถติดแล้วจะไปไหน เสนอให้เขียนไว้ในทีโออาร์ว่าต้องรับผิดชอบการจราจร เพราะตนเคยร้องเรียนมาก็ไม่มีประโยชน์ และควรมีหน่วยงานประสานงานต่อควบคุมงานเอง และควรมีพื้นที่้เก็บของสัมภาระแบบรถไฟที่ประเทศญี่ปุ่น
ประธานชมรมคนหูหนวกจังหวัดสมุทรสาคร และศูนย์บริการคนพิการจังหวัดสมุทรสาคร กล่าวว่า อยากฝากวิศวกรโครงการให้ออกแบบโดยอำนวยความสะดวกต่อผู้พิการ สามารถใช้ได้อย่างสะดวกสบาย หากมีลิฟต์สามารถใช้ได้จริง เพราะผู้พิการมีทุกประเภท รวมถึงรถเข็นวีลแชร์ ถ้าสร้างมาอยากให้พวกเขาได้เข้าถึง ไม่อยากให้เกิดปัญหาภายหลัง มีการฟ้องร้องกัน มีการทุบลิฟต์ มีกระบวนการด้านกฎหมาย อยากให้จังหวัดสมุทรสาครเข้าถึงรถไฟฟ้าทุกกลุ่มและทุกวัย ไม่อยากให้เกิดผลกระทบ นอกจากนี้ อยากให้สอบถามความคิดเห็นจากผู้พิการด้วย เพราะเขาก็เป็นประชาชนคนหนึ่ง อยากให้คำนึงถึงอารยสถาปัตย์ (Universal Design) รวมถึงที่จอดรถผู้พิการ ห้องน้ำ และการเข้าถึงสถานีโดยสะดวก ทางเข้าอยากให้มีราวจับ กรณีเป็นสถานีชานชาลาสูงอยากให้มีลิฟต์ คำนึงถึงการออกแบบที่สำหรับผู้พิการระหว่างตู้โดยสาร และการเชื่อมต่อระหว่างระดับถนนกับสถานี
นายชุมพล จันทร์จรัสวัฒนา นายกเทศมนตรีนครสมุทรสาคร กล่าวปิดท้ายว่า การอนุรักษ์สถานีมหาชัย เป็นไปได้ว่าจะทำเป็นรถไฟท้องถิ่นแบบจังหวัดขอนแก่น ขอฝากหลายหน่วยงานพิจารณา เพราะเป็นจิตวิญญาณและเศรษฐกิจของเมือง หากสถานีมีชีวิตก็จะต่อลมหายใจทางจิตวิญญาณของชาวมหาชัย และชาวสมุทรสาครทุกคน ขอบคุณบริษัทที่ปรึกษาและประชาชนทุกคนที่ให้ความเห็น
สาครออนไลน์ โดย กิตตินันท์ นาคทอง และ กิตติกร นาคทอง